Obeziteti konsiderohet një situate jonormale, ku ka depozitim te tepërt te yndyrës ne trup. Kjo ndodhe nga marrja e tepert te e ushqimit, dmth te energjisë te tepërt.
Për të vlerësuar gjendjen ushqyese të trupit dhe te obezitetit, përdorim Body Mass Index ( BMI ).
BMI = Pesha / Gjatesia2 ( Kgr/m2 )
Nje person klasifikohet mbipeshe kur BMI eshte midis 25 – 30 ndersa si obez nese eshte ≥ 30.
Per shembull nje person qe eshte 97kg dhe gjatesi 1,76, ka BMI 31,3…eshte obez !
Klasifikimi
BMI
Nënpeshe
<18,50
Peshe normale
18,50 - 24,99
Mbipeshe
25,00 – 29,99
Obez
>30
Klasifkimi i te rriturve ne baze te BMI
Nga vjen obeziteti?
Etiologjia e obezites eshte shumefaktor, por shkaku themelor eshte ngrenja e tepert...Obezita mund ti ndodhe te gjitheve. Megjitheate disa grupe jane me shume ne rrezik te behen te obez. Faktore te tjere qe lidhen me obezen jane :
-
Stresi, lodhja, trishtimi
-
Mosha
-
Disa ilace
-
Çrregullime hormonale
-
Nderprerja e pirjes se duhanit ( kjo nuk do te thote qe te pini duhanin, perkundrazi )
-
Mbajta e kileve te teperta te shtatzanise
-
Trashëgimia
Cfare semundje dhe problme shendetesore shkakton dhe rendon obeziteti ?
Obeziteti eshte nje situate shume renduese per shendetin dhe eshte e lidhur me shume semundje :
-
Zemra ( infrakt ne zemer )
-
Sistemi i eneve te gjakut ( tensioni i gjakut, athirosklirosis )
-
Sistemi I frymemarrjes ( syndrome kufizues, apnea ne gjume )
-
Sistemi hepato-temth ( gure ne melci, dhjamth ne melci )
-
Hormone dhe funksionet metabolike ( diabet, kolisterol etj )
-
Funksioni i veshkave
-
Nyejt dhe muskujt
-
Lekure
-
Rrezik kirurgjikale
-
Crregullime riprodhuese dhe funksione seksuale
-
Crregullime psikollogike dhe sjellje shoqerore …etj
Si mundet njerezit obezit te humbasin kilet e teperta ?
E para duhet te vendosin me siguri qe duan te humbasi kilet, ti nenshrohet nje seri analizave laboratike te gjakut ( p.sh kolisterol, hormonale etj ) per te indetifikuar shkakun e obezites dhe pastaj ti drejtohet nje dietologu i cili do pergatisi nje diete ne nevojat dhe zakonet e pacientit
Ndihme te madhe mund te ju ofrojne keto rregulla – keshilla :
-
Ndiqni nje diete me te gjitha grupet e ushqimeve e bazuar me rekomandimet e dietes mesdhetare. Perjashtoni ushqime qe kane shume yndyra dhe sheqer.
-
Zgjidhni dhe perdorni produkte me pak sheqer ( produkte light ). Pakesoni sheqerin e thjeshte, sheqerin ne embelsirat, pijet me gaze, lengjet nektar. Sa me rralle ne dieten tuaj aq me mire.
-
Zgjidhni dhe perdorni qumesht dhe kose me pak indyre 1,5 – 2 %
-
Mos perdorni produkte me shume kripe per shembull : snack, arra dhe bajame me kripe , sallamra dhe djathe te kriposura. Shume kripe lidhet me tensionin e larte, me semundje zemre etj
-
Perdorni 5 rracjone fruta dhe perime cdo dite te fresketa e te kohes. 1 rracjon frute = 1 molle ose portokalle ose dardhe mesatare. 1 rracjon perimesh = 1 flixhane nes kafeje domate ose kastravec etj
-
Vaji kryesor per gatesen tuaj duhet te jete vaj ulliri. Mos perdorni shume gjalpe dhe vajra te tjera. Konsmoni peshke 1-2 here ne jave te cilet kane omega3
-
Perdorni «drithë» qe kane fibra. Drithë ( carbohydrates) me fibra jane makaronet, orizi, patate, pulse por te gatuara me pake vaje
-
Pakesoni konsumimin e alkoolit
-
Te beni stervitje cdo dite. 20- 30 min ecje ju ndihmon te keni nje peshe ideale.
-
Pini uje…shume uje 8 – 10 gota te pakten cdo dite
Ilacet dhe operacionet jane efektive per trashjen ?
Ilacet qe perdoren per trajtimin e obezites fshehin shume rreziqe per shendetin e njeriut. Nuk ndihmojne per uljen e yndyres te trupit, perkundrazi sjellin probleme.
Operacionet kirurgjike eshte metoda e fundit per trajitmin e obezites dhe duhet te kene BMI ≥ 35 por jane te lidhura me semunderi dhe vdekshmeri
Dieta me e mire dhe e vetmja me rezultate reale dhe te perhershme eshte dieta e ekuilibruar qe furnizon trupin me kalorite e duhuara duke kombinuar te gjitha ushqimet por me sasi te vogela !!!
Aleks Pepa
mjeke
Dietolog ( clinical dietitian – nutritionist )
